Hoe zijn we eigenlijk geëvolueerd van  achter wilde beesten aan rennen en bessen eten, naar ’couch potatoes‘ met zelfrijdende auto’s, afstandsbedieningen en mobiele telefoons? Waarschijnlijk door een combinatie van menselijke intelligentie, gemakzucht en creativiteit. Ik stel me er zoiets bij voor:
Op een mooie lentedag lag een voorvader in een alpenweide op wat geestverruimende bladeren te kauwen, terwijl zijn avondeten in de buurt aan het grazen was en hij niet erg gemotiveerd was om er achteraan te rennen. Het zou zomaar kunnen zijn dat hij zag dat de oerrunderen uit de buurt bleven van doornbossen. Gecombineerd met een natuurlijke versmalling in de vallei, gemakzucht en creativiteit leidde dat tot een openbaring. Voilà, de eerste life-hack voor de toekomstige boer was geboren: het hek.

Vele duizenden hacks later

Het heeft even geduurd, maar vele duizenden hacks later zijn we beland bij generatie Z. De generatie die geboren is met  Whatsapp en Tinder duimen. Technologie ontwikkelt zich met duizelingwekkende snelheid, maar hoe zit het met toepassingen? Wat kunnen we zelf doen? Kunstmatige intelligentie ontwikkelen en toepassen lijkt alleen weggelegd voor de wiskundige genieën en de beste statistici. Technologie en de wetenschap zijn een groter onderdeel geworden van het dagelijks leven dan we meestal zelf doorhebben. Het lijkt alsof we de toekomst ingeduwd worden, zonder daar zeggenschap over te hebben.

Break it, then fix it

Ik maak me niet zo’n zorgen. We blijven nog steeds mensen en creativiteit is ingebakken in ons genoom. De ultieme vrijdenkers zijn misschien wel hackers. Niet alleen de software white- en black-hats, maar hackers van allerlei allooi. Een hacker vraagt niet: wat doet het? Maar: wat kan ik het laten doen? Een hacker laat zich niet tegen houden door conventies, impliciete afspraken en het idee dat vroeger alles beter was. Het veelgehoorde: “don’t fix it, if it ain’t broke” is juist een reden om dingen te breken zodat ze gefikst kunnen worden. Hij haalt alles uit elkaar, bestudeert de onderdelen en bedenkt hoe hij dingen beter of anders kan laten functioneren, in zijn voordeel. De belangrijkste kwaliteiten van een hacker zijn nieuwsgierigheid en moed. De moed om bestaande paradigma’s te doorbreken en om te laten zien wat mogelijk is.

Creativiteit hebben we allemaal

Met de meest eenvoudige middelen zijn leuke en heel functionele oplossingen te bedenken. Maar het vergt wel creativiteit. Uit ervaring sprekend werkt het niet om tegen jezelf of een ander te zeggen: “Vooruit! Word nou eens creatief!” De meeste mensen denken van zichzelf dat ze niet creatief zijn, of verbinden creativiteit alleen aan schilderen, muziek of andere kunsten. Maar op de keper beschouwd is creativiteit niets meer dan oplossend vermogen. Origineel zijn is een plus, maar niet noodzakelijk. Wat nodig is, is gereedschap om in dié stand te komen waarin het oplossend vermogen aangesproken wordt. Dus om te beginnen moet er een probleem of uitdaging zijn en motivatie om er iets aan te doen. Dan pas kan het hacken beginnen.

Oplossend vermogen, lees: creativiteit, kan je trainen. Ik heb door de jaren heen meerdere groepen mensen, van allerlei pluimage, hiermee geholpen door ze uit een comfortzone te halen. En wat ik geleerd heb is dat plaats, tijd en plezier belangrijk zijn. Het werkt namelijk niet om mensen in hun vertrouwde omgeving en omstandigheden anders te laten denken en doen. Hiervoor is een andere setting van het brein nodig. In de basis komt het er op neer dat ik tijdelijk hackers van ze maak. En de manier waarop kun je ook zelf toepassen.

Hieronder 12 tips en trucs om van jezelf of een groep mensen tijdelijk hackers te maken:

  1. Verander van omgeving, ga bij voorkeur niet in je vertrouwde omgeving aan de slag.
  2. Doe het niet alleen, creativiteit is aanstekelijk en 1+1=5 en soms veel meer!
  3. Ontbijt samen en maak er een spel. Bijvoorbeeld: Op hoeveel manieren kan je beschuit met boter en hagelslag eten? (fun fact: samen kom je makkelijk tot tussen de 20 en 40 manieren!)
  4. Prikkel zoveel mogelijk zintuigen door oefeningen of spelletjes met ruiken, voelen, zien en horen.
  5. Pak een proces, een waardeketen (of apparaat) en haal het uit elkaar tot aan de kleinste onderdelen en verzin hoe je ze in een andere volgorde kan gebruiken of opnieuw opbouwen.
  6. Pak een waardeketen als voorbeeld en bedenk wat er gebeurt als je onderdelen weglaat en hoe je het toch kunt laten werken.
  7. Wat gebeurt er als je de waardeketen omdraait en hoe zorg je dat het nog steeds werkt?
  8. Is de waardeketen ook voor iets heel anders te gebruiken?
  9. Wat nu als je context van de keten maximaal opblaast of superklein maakt? Werkt dat nog steeds met dezelfde onderdelen?
  10. Gebruik mensen, technologieën of dingen in je omgeving om de context en/of de waardeketen te veranderen en naar een hoger niveau te tillen.
  11. Vraag je af wat er moet gebeuren om een werkende keten te hebben waarbij niet de eindgebruiker betaalt, of waar de valuta waarmee betaald wordt geen geld is.
  12. Neem elke opmerking of oplossing serieus, hoe waanzinnig ze ook zijn. Gebruik ze als uitdagingen om tot nog betere oplossingen te komen.

Bovenstaand lijstje leidt niet vanzelf tot innovatie en verbeteringen. Als noodzaak de moeder van de uitvinding is, dan is visie de vader van innovatie. Een dodelijke combinatie voor de bestaande orde en machtsstructuren zijn visionairs die samenwerken met hackers. Helaas zijn er niet zoveel visionairs en dat is ook moeilijk of niet te trainen. Maar hacken kan iedereen en elke hack is een stapje voorwaarts, de toekomst in. Help jezelf en je omgeving, wordt een hacker! En als iedereen een hacker is, dan wordt alles mogelijk.

Houd jij je kennis graag up to date?

Mis niets meer van onze kennisdocumenten, events, blogs en cases: ontvang als eerste het laatste nieuws in je inbox!

Fijn dat we je op de hoogte mogen houden!